Այսօր Բրյուսելում տեղի ունեցած Հայաստանի խորհրդարանի և Եվրոպական խորհրդարանի համագործակցության ձևաչափի հերթական նիստի ընթացքում ընդունվեց հայտարարություն, որի շուրջ տեղի ունեցավ մի քանի կարևոր քվեարկություն։
Հայտարարության նախագծին ես ներկայացրեցի վեց փոփոխություն, որոնցից մեծամասնությունը, անհամեմատ, չընդունվեց։ Սակայն, հայկական կողմի ձայնը հնչեց երկու հարցում, որոնք, իմ կարծիքով, ունեն մեծ նշանակություն։
Առաջինը վերաբերում էր Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի ներքին հարցերին, մասնավորապես՝ Սահմանադրության փոփոխությանը վերաբերող հայտարարություններ անելուց զերծ մնալու կոչին։ Կարևոր է նշել, որ «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավորները այս հարցում ձեռնպահ մնացին։ Նրանց դիրքորոշումը, թե արդյո՞ք Ադրբեջանը կներկայացնի իր կարծիքը Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխության մասին, թե՞ կամայական կիրառի ագրեսիվ հռետորիկա, մնում է անհասկանալի։
Երկրորդ, և ավելի խորհրդանշական հարցը, վերաբերում էր հայոց ցեղասպանության հարցի։ Այս հարցը, որը պետք է ներառվեր հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավման համատեքստում, արդեն երրորդ անգամ անհաջողության է բախտահանդես գալիս «Քաղաքացիական պայմանագրի» պատգամավորների ձայնի շնորհիվ։ Սա ցույց է տալիս, որ նրանց դիրքորոշումը հայկական ժողովրդի պատմական ճանաչման և ցեղասպանության ճանաչման հարցում հստակորեն հակառակ է։
Հայտարարության մեջ ներառված է նաև այլ կետ, որտեղ Եվրոպական միությունը նշում է, որ «նկատում է» (noted) Հայաստանում առկա խնդիրները՝ ժողովրդավարական հետընթացը և իրավապահ համակարգի քաղաքական նպատակներով օգտագործումը։ Սա զգալիորեն տարբերվում է նախորդ մերժողականության համատեքստից, երբ փորձում էին պնդել, թե Հայաստանում ժողովրդավարական խնդիրներ չկան։ Այժմ, սակայն, եվրոպական կառույցները հստակ ճանաչում են, որ Հայաստանում կան քաղաքական և քաղաքացիական շրջանակներ, որոնք բարձրաձայնում են այս խնդիրների մասին։
Իհարկե, այս փոփոխությունը, թեև փոքր, բայց կարևոր է։ Կարելի է ենթադրել, որ եթե Հայաստանում ընդդիմադիր ուժերը լիովին ճնշված լինեին, եթե քաղաքական բանտարկյալների թիվը հասներ 500-ի, ապա եվրոպական կառույցների հայտարարությունները կարող էին լինել ավելի ուղիղ և կոնկրետ։ Սակայն այս պահին, նույնիսկ այս փոքրիկ հաջողությունը ցույց է տալիս, որ մեր ջանքերը՝ հակաժողովրդավարական գործընթացների և քաղաքական բանտարկյալների հարցերի մասին բարձրաձայնելու, որոշակի արդյունքներ են տալիս։
