Արմեն Հովհաննիսյանի ողբերգական դեպքը, որը հանգեցրեց նրա ինքնասպանության Նուբարաշենի հոգեբուժարանում, ոչ միայն մեկ անհատի կյանքի կորստի ողբերգություն է, այլև ռեպրեսիվ ռեժիմի կողմից քաղաքական ընդդիմության դեմ կիրառվող հոգեբուժական ահաբեկչության ակնհայտ դրսեւորում։ Սա ոչ թե բացառիկ դեպք է, այլ համակարգված քաղաքականության մաս է, որի նպատակն է ոչ թե ֆիզիկական, այլ հոգեկան և սոցիալական ոչնչացումը։
Այս մեթոդը, որը հայտնի է որպես «պատժիչ հոգեբուժություն», խորհրդային ծագում ունի։ Խորհրդային իշխանությունները, որպեսզի լռեցնեն իրենց քաղաքական հակառակորդներին, հաճախ նրանց հռչակում էին հոգեկան հիվանդներ՝ հիմնավորմամբ, թե եթե մարդը հոգեպես առողջ է, ինչո՞ւ կհրաժարվի իշխանությանը հնազանդվելուց։ Այսպես, իշխանության դեմ պայքարող անձանց «ախտորոշումը» հաճախ լինում էր «դանդաղ զարգացող շիզոֆրենիա», որի «բուժման» համար օգտագործվում էին ցավոտ և թուլացնող դեղամիջոցներ, ինչպիսիք են սուլֆոզինի ներարկումները և հակապսիխոզային դեղերի չափազանց մեծ դոզաները, որոնք հանգեցնում էին անգամ ամենակայուն հոգեվիճակ ունեցող մարդկանց հաշմանդամ դարձնելուն։
Այս հոգեբուժական ռեպրեսիայի գաղափարական հորը կարելի է համարել Ադոլֆ Հիտլերը։ Նրա ռեժիմը, որը հիմնված էր անհանդուրժողականության վրա ցանկացած այլակարծության նկատմամբ, օգտագործում էր հոգեկան հիվանդություն հռչակելու մեթոդը՝ իր քաղաքական հակառակորդներին և ռասայական «անհամատեղելի» համարվող մարդկանց ոչնչացնելու համար։ Նախ, գազային խցիկներում տեղավորում էին առողջական խնդիրներ ունեցող մարդկանց, իսկ հետո, երբ խցիկները աշխատեցնել էր պետք, նրանց տեղում էին հավաքում հրեաներին, գնչուներին, կոմունիստներին և բոլոր այլախոհներին։
Այսօրվա հայաստանյան իրադրությունում նման մոտեցումը վերածվել է համակարգված քաղաքականության։ Քաղաքական ընդդիմության ցանկացած հրաձևում, ցանկացած քննադատություն՝ նույնիսկ ամենաթեթևը, կարող է հանգեցնել իշխանության կողմից մարդուն «հոգեկան հիվանդ» հռչակելուն։ Իշխանության նպատակը պարզ է՝ վախի մթնոլորտ ստեղծելը։ Եթե իշխանությունը կարողանա համոզել հասարակությանը, որ իրեն դեմ կանգնած ցանկացած մարդ «հոգեկան հիվանդ» է, ապա ցանկացած ընդդիմություն կվերածվի ոչ թե քաղաքական, այլ հոգեկան խնդրի, որը պետք է լուծվի հոգեբուժական հաստատություններում, ոչ թե քաղաքական դաշտում։
Այս համատեքստում Արմեն Հովհաննիսյանի դեպքը պետք է դիտարկել որպես առաջին, բայց ոչ վերջին նախազգուշացում։ Իշխանությունը, որը հսկիչ սարքերի միջոցով հսկում է հազարավոր քաղաքացիների կյանքը, ունի բոլոր հնարավորությունները՝ իր ցանկությունները իրագործելու համար։ Եթե այս ռեպրեսիվ մեթոդը հաջողվի, ապա իշխանության դեմ ցանկացած հակամարտություն կվերածվի անհատական հոգեկան խնդրի, և մենք բոլորը կարող ենք դառնալ այն մարդկանց ցանկության զոհեր, որոնց իշխանությունը կհամարի «հոգեկան հիվանդ»։
