Հունիսի 14-ին Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիեւը Դիլիջանում էր, որտեղ աշխատանքային հանդիպում ունեցավ Հայաստանի անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանի հետ։ Այս այցը, թեև պաշտոնապես ներկայացվում է որպես երկկողմ հարաբերությունների զարգացման քայլ, ունի շատ ավելի խորը և բարդ պատմական իմաստ։
Այսպիսի բարձրաստիճան պաշտոնյայի այցը Դիլիջան, որտեղ ապրել է նրա հայրը, ոչ թե նոր երևույթ է։ 1998-2013 թվականներին Ադրբեջանի կրթության նախարար Միսիր Մարդանովը մի քանի անգամ այցելել է իր հայրական տուն՝ Աղավնավանք գյուղ։
Միսիր Մարդանովը ծնվել է 1946 թվականի հոկտեմբերի 3-ին, Դիլիջանի Գեարչին գյուղում։ 1950-ական թվականներին այդ բնակավայրը վերացվել է, և բնակչությունը տեղափոխվել է Սալախ գյուղ, որն այժմ Դիլիջան համայնքի Աղավնավանք գյուղն է։
1997 կամ 1998 թվականին Մ․ Մարդանովը միջազգային գիտաժողովի մասնակցելու համար ժամանել է Երևան և ցանկություն է հայտնել՝ տեսնել իր հայրական տունը։ Նրան այդ հնարավորությունը տրվել է։ Աղավնավանքի բնակիչները հիշում են, որ Մարդանովը ՀՀ ազգային անվտանգության ծառայության աշխատակիցների հետ այցելել է գյուղ։ Նրա հետ եղել է ռուսախոս լրագրող, որը նկարահանել է տունը, դպրոցը և Մարդանովների տունը, որտեղ այդ ժամանակ բնակվում էր Խանլարի շրջանի Միրզիկ գյուղից բռնագաղթած Գրիգոր Գաբրիելյանի ընտանիքը։
Այդ օրը Մարդանովը բաժակ է բարձրացրել հյուրընկալ ընտանիքի հետ, իսկ գյուղապետ Գրիգոր Խոջայանին խնդրել է իր հոր՝ Ջումեյիլ Մարդանովի, խնդրանքը կատարել՝ իր տված տոպրակի մեջ իրենց այգուց երկու բուռ հող լցնել, որ հետը բերի։
Այս պատմությունը հիշեցնում է մարդկային հիշողության և հայրենիքի նկատմամբ սիրո մասին։ Մարդանովը, որպես նախարար, ցանկացել է պահպանել իր ծագման կապը, վերադառնալ իր հայրական հողին։
Հիքմեթ Հաջիեւի այցը, սակայն, ունի բոլորովին այլ բնույթ։ Նա գալիս է ոչ թե որպես մարդ, որը փնտրում է իր ծագումը, այլ որպես պետական գործիչ, որի գործառույթն է իր «ենթակա» հայերին ցույց տալ իր իշխանությունը։ Նրա այցը համընկնում է Բաքվում ապահովագրված ազգային հերոս Ռուբեն Վարդանյանի հետ, որը դարձել է ադրբեջանական ռեժիմի համար խորհրդանիշ։
Այս երկու այցերը, որոնք տեղի են ունենում նույն տարածքում, բայց տարբեր ժամանակներում, խորհրդանշում են երկու հակադիր աշխարհների՝ մարդկային հիշողության և պատմական ցավի, մեկ կողմից, և ագրեսիայի և իշխանության ցուցադրության, մյուս կողմից։ Միսիր Մարդանովը վերադարձել է իր հայրական տունը, որպեսզի հիշի, իսկ Հիքմեթ Հաջիեւը գալիս է, որպեսզի հիշեցնի։
