Հայաստանի 2024 թվականի խորհրդարանական ընտրություններից հետո Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի քարտուղար Արմեն Սմբատյանը հրապարակեց տեսանյութ, որտեղ փորձում էր հակասել ընդհանուր առավելությանը՝ պնդելով, թե ընտրողների ձայները «փոշիացվում» չեն։ Սակայն, ինչպես պարզ դարձավ, Սմբատյանի հայտարարությունը կեղծ էր և ուղղված էր ընտրողներին մանիպուլյացնելուն՝ իրենց ձայները տալու համար այն ուժերին, որոնք ակնհայտորեն չէին կարող անցնել խորհրդարան։
Իրականում, ընտրական համակարգի համաձայն, եթե քաղաքական ուժը կամ դաշինքը չի հավաքում անցողիկ շեմը (կուսակցությունների համար՝ 4%, դաշինքների համար՝ 8%), ապա նրանց ստացած ձայները, որոնք կոչվում են «փոշիացված ձայներ», բաշխվում են այն ուժերի միջև, որոնք անցել են խորհրդարան։ Այս հարաբերակցական բաշխումը, որը հաճախ անվանում են «փոշիացում», ապահովում է, որ իշխանությանը չանցնեն այն ուժերը, որոնք ընտրողների մեծամասնության կողմից չեն աջակցվում։
Այս տարվա ընտրություններում այս երևույթը հատկապես ակնհայտ դարձավ։ Ընտրողների 230 հազար ձայնը փոշիացվեց, և դրանց մեծ մասը, ըստ հարաբերակցության, գնաց ՔՊ-ի օգտին, ինչը նրան թույլ տվեց ստանալ 2-3 մանդատ ավելին։ Այս իրավիճակը, որը նախկին պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը բնութագրում է որպես «կատաստրոֆիկ», ցույց է տալիս ընտրական համակարգի խնդիրը։
Ընտրողը, որը տվել է իր ձայնը այն ուժին, որը չի անցել խորհրդարան, իրեն հայտնվում է աննախադեպ իրավիճակում։ Նրա քվեն, որը նա տվել է իր քաղաքական նախասիրություններով առաջնորդվելով, փաստացի տրվում է այն կուսակցությանը, որին տվյալ ընտրողը դեմ է եղել։ Սա մեծ անարդարություն է, որը խթանում է քաղաքական անհամաչափությունն ու վստահության կորուստը։
Այս խնդրի լուծումը, ըստ Նաիրա Զոհրաբյանի, ընտրական օրենսգրքում պետք է լինեն նոր կարգավորումներ, որոնք կկարգավորեն փոշիացված ձայների հարցը։ Այսպիսով, ընտրողը կկարողանա իր քվեով աջակցել իր ընտրած ուժին՝ առանց վախի, որ իր ձայնը կգնա իր համար ծայրահեղ անընդունելի կուսակցությանը։
Արմեն Սմբատյանի կողմից արված կեղծ հայտարարությունը, որը նպատակ ուներ մանիպուլյացնելու ընտրողներին, ցույց է տալիս, թե ինչպես է իշխանությունը օգտագործում ընտրական համակարգի բարդությունները՝ իրենց դիրքերը ամրապնդելու համար։ Այս իրադարձությունը հարց է տալիս՝ արդյո՞ք ընտրական համակարգը, որը պետք է արտացոլի ժողովրդի կամքը, փաստացի չի դառնում իշխանության կողմից մանիպուլյացիայի գործիք։
