Հայաստանում պաշտոնական վիճակագրության համաձայն՝ միջին ամսական աշխատավարձը 2025 թվականի վերջին կազմել է 303 հազար 140 դրամ, իսկ 2026 թվականի մարտին հասել է 329 հազար 66 դրամի։ Առաջին հայացքից կարող է թվալ, թե աշխատողների բարեկեցությունն էապես բարելավվել է, սակայն իրականությունը շատ ավելի բարդ է։
Խնդիրը ոչ թե պաշտոնական վիճակագրության սխալությունն է, այլ այն, որ այն հաճախ չի արտացոլում աշխատողների մեծամասնության իրական եկամուտները։ Մենք գործ ունենք «միջին ցուցանիշի թակարդի» հետ, երբ ճիշտ ցուցանիշը աղավաղում է վիճակը։
Միջին աշխատավարձը վատ է նկարագրում տիպիկ աշխատողի բարեկեցությունը։ Այն կարող է աճել նույնիսկ այն դեպքում, երբ աշխատողների մեծամասնությունը շարունակում է ստանալ հայտարարված միջինից զգալիորեն պակաս եկամուտ։
Այս պատճառով կարևոր է դիտարկել նաև այլ ցուցանիշներ։ Օրինակ, աշխատավարձի մեդիանը (միջինագիծը) հաշվարկվում է այնպես, որ աշխատողներին բաժանում են երկու հավասար խմբի։ Այս ցուցանիշն ավելի հստակ է արտացոլում աշխատողի եկամտային վիճակը։
Հայաստանում 2026 թվականի հունվարին միջին աշխատավարձը կազմել է 293 հազար 309 դրամ, իսկ մեդիան աշխատավարձը՝ 219 հազար 736 դրամ։ Սա նշանակում է, որ պաշտոնապես զբաղված աշխատողների կեսը ստացել է վերջին թվից պակաս, իսկ մյուս կեսը՝ ավելի շատ։
Այս տարբերությունը բացատրվում է այն հանգամանքով, որ միջին աշխատավարձը հաճախ բարձրացվում է աշխատողների մի փոքր խմբի շատ բարձր եկամուտների հաշվին։ Օրինակ, 2025 թվականի մայիսին Հայաստանում վարձու աշխատողների մոտ 57%-ը ստացել է մինչեւ 199 հազար դրամ համախառն ամսական աշխատավարձ, մինչդեռ ամսական 5 միլիոն դրամ եւ դրանից բարձր աշխատավարձ ստացողների թիվը եղել է ընդամենը 1077 մարդ կամ աշխատողների 0.1%-ը։
Այսպիսով, 300 հազար դրամ միջին աշխատավարձի ցուցանիշը մեծամասնության իրական եկամուտների մասին ճշգրիտ պատկեր չի տալիս։ Իսկ 5 մլն եւ ավելի ստացող 1077 անձանց գերբարձր եկամուտներն արհեստականորեն ուռճացնում են միջին ցուցանիշը եւ քողարկում աշխատաշուկայում առկա վարձատրության մեծ անհամասեռությունը։
Արմեն Մարտիրոսյան
ՀՀ Գերագույն խորհրդի պատգամավոր (1990-95թթ.)
ՀՀ Ազգային ժողովի պատգամավոր (1995-99թթ.)
ՀՀ արտակարգ եւ լիազոր դեսպան
