ՀՀ վարչապետի աթոռից կառչած անձի վերջին քառօրյայի հարց ու պատասխանի օրվա նիստում ցուցադրված հերթական հիստերիկ վարքագիծը հարցեր է առաջացրել շատերի մոտ։ Ինչո՞ւ է հաղթող կողմը, որը պետք է ավելի բարեհամբույր լիներ, փաստացի ցուցադրում, որը հակառակ է ցանկալի պատկերին։
Այս հարցին պատասխանելու համար ես փորձել եմ վերլուծել մի շարք գործոններ, որոնք, թե՛ առանձին-առանձին, թե՛ միասնության մեջ, հանել են այդ անձին հունից։
1. Թշնամու մտածողության ներմուծում
Առաջին և ամենակարևոր գործոնը հանդիսանում է այն, որ այդ անձը շփվել է այնքան շատ՝ իրական կյանքում, վիրտուալ տարածքում կամ նույնիսկ մտքում, մեր թշնամու հետ, որ նրանից փոխառել է մտածողության մի շարք նուրբ շերտեր։ Դրանց թվում է հատկապես պարտված թշնամուն անընդհատ հարվածելու թուրքական ավանդույթը, որը բացարձակապես անհասկանալի է թե՛ զուտ հայկական, թե՛ ընդհանուր քրիստոնեական մշակույթի կրողների համար։ Այս վարքագիծը, որը պետք է բխեր հաղթողի հանդեպ հարգանքից, փոխարենը ցույց է տալիս թշնամական մտածողության ներմուծում։
2. Սահմանադրական մեծամասնության բացակայություն
Երկրորդ պատճառը կապված է իշխանական կառույցների հետ։ Այդ անձը տեղը չի գտնում, որ չի կարողացել սահմանադրական մեծամասնություն (մանդատների թվի 2/3-րդը) ապահովել։ Այս մեծամասնությունը անհրաժեշտ է, որպեսզի կատարի մեր երկրի Սահմանադրությունը վերաձևելու՝ Իլհամ Ալիևի պահանջը։ Իր կողմից այդքան փիառված խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը, որը նա պնդում է, որ կյանքի չկոչելն իրեն բերելու է պատերազմ, կախված է հենց այդ մեծամասնությունից։ Նա նույնիսկ ամսաթիվ է նշել՝ սեպտեմբեր, ինչը ցույց է տալիս, որ իր ծրագրերը կախված են այս քաղաքական հաշվարկից։
3. Իրականության և ցանկալի պատկերի անհամապատասխանությունը
Երրորդ գործոնը ներքին թիմի ներսում ծագած խնդիրներն են։ Իր թևի տակ գտնվող արևմտամետներից մեկը՝ Արման Բաբաջանյանը, հարվածել է իրեն թիկունքից՝ բողոքելով ընտրակեղծարարություններից։ Թեև դա վերաբերում էր ընդդիմության կողմից իբրև թե բաժանված ընտրակաշառքաներին, այս խոսքը, որը չի մանրամասնվել, ցույց է տալիս, որ նույնիսկ իր աջակիցները կասկածներ ունեն։ Այս կասկածները հստակորեն արտահայտվել են նաև նոր սահմանադրություն մշակող խմբի անդամ Դանիել Իոաննիսյանի կողմից։
4. Եվրոպական դիտորդների գնահատականը
Չորրորդ գործոնը եվրոպական դիտորդների կողմից ընտրությունների գնահատականն է։ Նրանք չեն գնահատել գործընթացը որպես «գերարդար ու գերօրինական», ինչպես ենթադրաբար ինքն էր ակնկալում, այլ որոշակիորեն խնդրահարույց։ Չնայած նրանք չեն ասել, որ ողջ քարոզարշավն անցել է բացահայտ ընտրախախտումներով, նրանք բացահայտել են վարչական ռեսուրսի կիրառում, ընդդիմադիր ուժերի կազմակերպչական հնարավորությունների սահմանափակումներ և օրենսդրության բացահայտ խախտումներ։ Այս գնահատականը, որը նա փորձում էր ներկայացնել որպես «քթիմազություն», իրականում հարված է հասցրել նրան թիկունքից։
5. Ընդդիմության գործողությունների վերաբերյալ տեղեկատվությունը
Վերջապես, հինգերորդ գործոնը ընդդիմադիր երեք քաղաքական ուժերի ցուցակների առաջին համարների՝ Հայաստանի սահմանը հատելու փորձի վերաբերյալ տեղեկատվությունն է, որը նրան հասել է վերջին պահին։ Իրավապահները չեն իրականացրել նախապես արգելանք դնելու իրենց պարտականությունը, և խնդրի լուծումն ընկել է նրա ուսերին։ Այս իրավիճակը նույնպես հանել է նրան հունից։
Այս ամենից «վիրավորված»՝ ընտրությունից անմիջապես հետո, նա բնորոշեց ընդդիմության առաջատար եռյակ ուժին ձայն տվողներին որպես ընտրակաշառք ստացողներ։ Այս ագրեսիվ արձագանքը, որը հետո ստիպված էր ներկայացնել որպես 70 տոկոսանոց երևույթ, ցույց է տալիս, որ նա փորձում է իր անհաջողությունները ներքին թշնամու վրա ծախսել։
Այս ամենը, ինչպես բնորոշվել է ֆեյսբուքում, նշանակում է պյուռոսյան հաղթանակ։ Դա այն է, երբ հաղթում ես ճակատամարտում, սակայն այնպիսի հսկայական կորուստների գնով, որ վստահաբար պարտվելու ես պատերազմում։ Հենց այն պատերազմում, որ նախաձեռնել ես սեփական ժողովրդի, նրա հոգևոր դասի և պետության դեմ։ Հենց այն, ինչը վերաբերում է ՀՀ վարչապետի աթոռին գամված, եռաֆազ պարտության թիվ մեկ պատասխանատու և թիվ մեկ մեղավոր՝ պարտության խորհրդանիշ անձին։
