Հունիսի 7-ի ընտրություններից հետո մենք մտել ենք աննախադեպ իրավիճակ, որը պահանջում է անհապաղ լուծում։ Թերևս, որպեսզի խուսափենք ավելի խորը խնդիրներից, պետք է հստակեցնենք մի քանի հարց։
Սա հարձակում է ժողովրդավարության դեմ։ Իշխանության աղբյուրը ժողովուրդն է, ոչ թե որևէ պաշտոնյան։ Երբ ընտրությունների արդյունքների վրա ազդեցություն ունեցող հարցերը լուծվում են այնպես, որ ընտրողները զրկվում են իրենց ձայնը կրկին արտահայտելու հնարավորությունից, վտանգի տակ է դրվում հենց ժողովրդավարական համակարգի հիմքը՝ ժողովրդի կամքի նկատմամբ վստահությունը։
Խնդիրը միայն երեք ընտրատեղամասերի կամ մի քանի հազար ձայների մասին չէ։ Այն պետության պատրաստակամությունն է՝ հարգել կամ անտեսել քաղաքացիների կամքը։ Եթե ընտրողի ձայնը կարող է երկրորդական դառնալ վարչական որոշումների համեմատ, ապա դա արդեն ժողովրդավարության նկատմամբ վթարային իրավիճակ է։
Այս իրավիճակի միակ իրավական լուծումը երեք ընտրատեղամասերում վերաքվեարկություն անցկացնելն է, ինչպես պահանջում է օրենքը։ Յուրաքանչյուր քաղաքացու քվեն պետք է պատշաճ կերպով արտացոլված լինի վերջնական արդյունքներում։ Քաղաքացին մեղք չունի, որ ԿԸՀ-ն նորմալ ընտրություններ կազմակերպել ունակ չէ։ Խնդրի էությունն այն է, որ ժողովրդավարական պետությունում քաղաքացիների ձայնի արժեքը չի կարող որոշվել վարչական մարմնի մեկնաբանությամբ։
Ազգային ժողովի կազմը պետք է ձևավորվի բացառապես քաղաքացիների քվեարկության արդյունքներով։ Ոչ մի պաշտոնյա իրավասու չէ իր որոշումներով ազդել այն հարցի վրա, թե որ քաղաքական ուժերը կհայտնվեն խորհրդարանում և որոնք՝ ոչ։ Երբ ընտրությունների արդյունքների վրա ազդեցություն ունեցող որոշումները կայացվում են առանց ընտրողներին նորից դիմելու, անխուսափելիորեն առաջանում է տպավորություն, որ ժողովրդի կամքը փոխարինվում է պաշտոնեական հայեցողությամբ։
Եվ այստեղ ծագում է գլխավոր հարցը՝ Հայաստանում իշխանությունը պատկանո՞ւմ է ժողովրդին, թե՞ մի խումբ պաշտոնյաների, որոնք որոշում են, թե որ ձայներն են կարևոր, իսկ որոնք՝ ոչ։
Անթույլատրելի է, երբ ընտրական գործընթացի վերջնական արդյունքը որոշվում է ոչ թե քվեատուփի մոտ, այլ պաշտոնյաների աշխատասենյակներում։ Անթույլատրելի է, որ հազարավոր քաղաքացիների կամքը անտեսվում է միայն այն պատճառով, որ այդ կամքը կարող է անհարմար լինել իշխանության համար։
Այս հարցը չի վերաբերում միայն մեկ կուսակցության կամ մեկ ընտրական արդյունքի։ Այն վերաբերում է Հայաստանի ապագային և ժողովրդավարական մշակույթին։ Եթե այսօր ընդունենք, որ քաղաքացիների ձայների ճակատագիրը կարող է որոշվել առանց նրանց, ապա վաղը դա կդառնա օրինաչափություն ցանկացած ընտրության ժամանակ։
Էլինար Վարդանյան
Այլընտրանքային նախագծեր խումբ
