Հոգեբանության մեջ հայտնի է մի մեխանիզմ, որի համաձայն մարդիկ ամենակտրուկ ատում, խուսափում կամ ագրեսիվ են դառնում հենց այն մարդկանց նկատմամբ, ովքեր իրենց մասին գիտեն այնպիսի ճշմարտություններ, որոնք նրանք ամեն գնով փորձում են թաքցնել։ Այս երևույթը հատկապես ակնհայտ է դառնում, երբ այդ ճշմարտությունները քանդում են տարիներով կառուցված կեղծ կերպարը։ Նման մարդկանց ներկայությունը դառնում է ներքին անհանգստության մշտական աղբյուր, քանի որ նրանք հիշեցնում են ոչ թե այն, ինչ մարդը ցույց է տալիս հանրությանը, այլ այն, ինչ իրականում կա ներսում՝ վախ, անապահովություն, փլուզված ինքնավստահություն։
Այս հոգեբանական դինամիկան հիանալիորեն արտահայտվում է Նիկոլ Փաշինյանի և Զարուհի Փոստանջյանի հարաբերությունների մեջ։ Երկար տարիներ Փաշինյանը փորձում էր ուժեղ, անվախ առաջնորդի կերպար ստեղծել՝ հանրությանը խաբելու նպատակով։ 2018 թվականի հեղափոխությունից հետո նա մտել էր «Մոնթեի» կերպարի մեջ՝ հեղափոխական, անվախ, պայքարող առաջնորդի դիմակով։ Բայց ցանկացած քաղաքական կերպար մի օր բախվում է իրականությանը։
Այսօր Փաշինյանը այլևս չի կարողանում գտնել այդ կերպարը, որովհետև մարդիկ ութ տարվա ընթացքում ճաշակել են նրա թուլության բոլոր հետևանքները։ Երբ մարդու ներքին վախը երկար ժամանակ թաքցվում է, այն մի օր սկսում է արտահայտվել ոչ թե լռությամբ, այլ նյարդային ագրեսիայով, գոռոցներով, նվաստացնող բառապաշարով։ Սա հաճախ ուժի ցուցադրում չէ, այլ ներքին խուճապի պաշտպանական ռեակցիա։
Զարուհի Փոստանջյանի նկատմամբ Փաշինյանի երեկվա հարձակումը հենց այդ ժանրից է։ Նա ոչ թե պարզապես քաղաքական հակառակորդ է։ Նա կենդանի հիշեցում է այն ժամանակների, երբ ամբողջ «ուժեղ առաջնորդի» առասպելը փլվում էր մի քանի վայրկյանում։
Հիշում եմ 2010 թվականը, երբ Նիկոլ Փաշինյանը «Հայկական ժամանակ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիրն էր։ Զարուհին գիշերը ստացել էր զանգ Նիկոլի կնոջից՝ Աննայից, և պետք էր գնալ «Կոշ» քրեակատարողական հիմնարկ։ Նիկոլը կալանավայրում լուրջ խնդիրներ ուներ։ Երբ Զարուհին տեսավ Նիկոլին, նա նյարդային ու սարսափելի վախեցած վիճակում էր։ Կարևորը ոչ թե այն է, թե ինչ էին ասել Նիկոլի մասին Կոշում, այլ այն, որ Զարուհին տեսել է իր վախը՝ ծտի պես դողալը։
Այդպիսի հիշողությունները իշխանությունը չի ջնջում․ դրանք ապրում են ենթագիտակցության մեջ ու տարիների ընթացքում վերածվում են ագրեսիայի։ Ու հենց այստեղ է ամբողջ հոգեբանական հանգույցը։ Փաշինյանը ատում է Զարուհուն, որովհետև նա տեսել է իր անկումը, իր խուճապը, իր իրական դեմքը՝ առանց քաղաքական դիմակի։
Այսօր Նիկոլը չի կարող տանել Զարուհուն, որովհետև նա ականատես է եղել իր թուլությանը, գիտի՝ ով է ինքը իրականում։ Ու դրա համար այդքան աղեկտուր ճչում ու անպատվում էր Զարուհի Փոստանջյանին։ Երբ մարդը կորցնում է ներքին վստահությունը, նա սկսում է բարձրացնել ձայնը՝ հույս ունենալով, որ գոռոցը կփակի իր վախի ձայնը։
