Փաշինյանի վարքագիծը՝ որպես կնատյացության և հոգեբանական խնդիրների դրսևորում

Այսօր Նիկոլ Փաշինյանի մասնակցությամբ Արաբկիրում ընթացող քարոզարշավի ժամանակ տեղի ունեցած դեպքը, երբ երկրի ղեկավարն իրեն թույլ տվեց հարձակվել օտար կնոջ վրա, արժանի է ոչ միայն պախարակման, այլև կոնկրետ իրավական գնահատականի։ Խոսքը ոչ միայն կնատյացության դրսևորման մասին է, այլև՝ հանցագործության, դատապարտելի արարքի, որի թիրախում մարդն է, այն էլ՝ հասարակության թույլ սեռի ներկայացուցիչ։

Այս վարքագիծը բացահայտում է ոչ միայն իշխանության գործիքի որպես կանոն օգտագործման հակումը, այլև նրա կնատյաց բնույթը։ Նա, որպես կանոն, թիրախավորում է այն կանանց, որոնք արժանապատիվ ու սկզբունքային դիրքորոշում ունեն։

Հոգեբանության մեջ այս երևույթը չունի մեկ, բացառիկ տերմին, բայց ամենից հաճախ նկարագրվում է թշնամական սեքսիզմի, կնատյացության և գերփոխհատուցման դրսևորումների հասկացություններով։

Թշնամական սեքսիզմը սա երկբևեռ սեքսիզմի շրջանակներում նկարագրված տեսություն է։ Այն բնութագրվում է կանանց նկատմամբ բացահայտ թշնամանքով, գերիշխանությամբ և ագրեսիայով, հատկապես նրանց նկատմամբ, ովքեր խախտում են ավանդական գենդերային դերերը։ Այս տեսակի մտածողություն ունեցող տղամարդիկ հաճախ կանանց համարում են անգործունակ կամ մանիպուլյատիվ և դա արտահայտում են հրապարակային վեճերի և արժեզրկման միջոցով։

Արական գերփոխհատուցումը նշանակում է, որ ագրեսիան կամ անծանոթների հետ վիճաբանությունը հաճախ ծառայում է որպես սեփական արականությունը վերահաստատելու միջոց։ Երբ տղամարդը սպառնալիք է զգում իր կարգավիճակից, իշխանությունից կամ վերահսկողությունից, նա կարող է փորձել ինքնահաստատվել կնոջ հաշվին։ Հոգեբանները նշում են, որ նման վարքագիծը հաճախ սնուցվում է խոր թերարժեքության զգացումով և վախերով։

Կնատյացությունը լայն տերմին է, որը վերաբերում է կանանց նկատմամբ ատելությանը, արհամարհանքին կամ արմատացած նախապաշարմունքներին։ Հանրային միջավայրերում այն հաճախ դրսևորվում է բանավոր ագրեսիայի տեսքով, որը նախատեսված է «կնոջն իր տեղը դնելու» համար։

Այս վարքագիծը կարող է ունենալ մի քանի պատճառներ։ Օրինակ՝ հուզական տեղաշարժի դեպքում, կուտակված զայրույթը կամ հիասթափությունը փոխանցվում է առաջին հասանելի և թվացյալ «անվտանգ» օբյեկտին։ Մյուս կողմից, այն կարող է լինել մշակութային ամրապնդում, երբ տղամարդու միջավայրում գերիշխում են պատրիարխալ վերաբերմունքը, բանավոր հարձակումները կարող են խրախուսվել նրա շրջապատի կողմից՝ խմբային ինքնությունը պահպանելու համար։

Գիտականորեն ապացուցված է, որ առօրյա սեքսիզմի և փողոցային ոտնձգությունների նման դրսևորումները բացասաբար են անդրադառնում կանանց հոգեբանական բարեկեցության վրա՝ առաջացնելով սթրես և մեծացնելով անհանգստությունը։

Արաբկիրում այսօր Փաշինյանի հետ վիճած կինը Երեւանի թիվ 16 պոլիկլինիկայի 20 տարվա աշխատակից է։ Նրա վրա հարձակվելը ցույց է տալիս, որ իշխանության գործիքի որպես կանոն օգտագործումը, կնատյացությունը և հոգեբանական խնդիրները կարող են ունենալ ոչ միայն անհատական, այլև պետական մակարդակի հետևանքներ։